Wystawy

 

RETROSPEKTYWA TWÓRCZOŚCI FELIKSASA DAUKANTASA

LŚNIENIE

 2015.04.25 – 2016.06.01

Projekt wspierany jest przez Radę Kultury Litwy

FELIKSAS DAUKANTAS (1915-1995)

Retrospektywna wystawa twórczości Feliksasa Daukantasa poświęcona jest 100. rocznicy urodzin tego słynnego litewskiego projektanta i jubilera. Jej celem jest nie tylko nadanie należnego znaczenia twórczemu dziedzictwu artysty, ale także uaktualnienie historii litewskiej szkoły wzornictwa, której podwaliny stworzył właśnie F. Daukantas.

W Muzeum Bursztynu Zgromadzono 338 eksponatów, co stanowi dużą część spuścizny autora. Przykłady biżuterii z wczesnego okresu twórczości zostały zakupione w 1968 r., zaś obiekty późniejsze nabyto w 1995 r. Prace F. Daukantasa wystawiane były na całym świecie: na EXPO 1967 w Montrealu (Kanada), EXPO 1970 w Osace (Japonia), w 1973 r. w Paryżu (Francja) i Salzburgu (Austria), w 1974 r. w Linzu i Wiedniu (Austria), na EXPO 2012 w Josu (Korea Południowa), podczas którego pawilon litewski został nagrodzony srebrnym medalem.

Wystawy indywidualne artysty odbyły się w Połądze w 1975 r. i 1995 r. W 1970 r. artysta stworzył herb miasta Połąga, który został zatwierdzony w 1996 r. po drobnych zmianach autorstwa Gražiny Oškinytė-Eimanavičienė.

F. Daukantas odcisnął wyraźny ślad w historii litewskiego dizajnu. W latach1961-1985 pełnił funkcję kierownika Katedry Projektowania w Państwowym Instytucie Sztuk Pięknych (obecnie Wileńska Akademia Sztuk Pięknych), gdzie pracował aż do 1992 r. F. Daukantas rozwinął podstawy metodologiczne, określające specyfikę pracy projektanta, dbał o propagowanie w prasie litewskich osiągnięć w dziedzinie wzornictwa.

Pomimo powszechnie obowiązującej, również w świecie sztuki, sowieckiej ideologii, artysta nadawał znaczenie indywidualnej ekspresji, a obiektywną podstawę piękna przedmiotów oparł na związku funkcji praktycznej (użytkowej) i estetycznej. Równie bezcenny jest wkład F. Daukantasa w rozwój litewskiego jubilerstwa. Artysta zmienił sposób postrzegania biżuterii z bursztynu, sprzeciwiał się metodom obróbki, które niweczyły jego pierwotne piękno. F. Daukantasowi zawdzięczamy ewolucję wzornictwa biżuterii z bursztynu i zmianę w sposobie traktowania go jako tworzywa. F. Daukantas tworzył również przedmioty ze skóry i metalu, ale to właśnie jego wyroby z bursztynu mają wyjątkowe znaczenie. Szczególnie dużo uwagi poświęcił surowcowi bursztynowemu tworząc prototypy biżuterii do jej masowej produkcji w fabryce „Dailė“, a jego styl stał się punktem odniesienia dla innych artystów.

Dążąc do zerwania ze stereotypami, F. Daukantas zainicjował grawerowanie negatywowe (wklęsłe) w bursztynie, tworzył wyroby jubilerskie z ujednoliconych fragmentów, ale przede wszystkim  starał się podkreślać naturalne cechy „złota Bałtyku”.

Wystawa „Lśnienie“, została uroczyście otwarta w dniu 26 kwietnia 2015 r. o godz.  14:00, w obecności licznie zgromadzonej rodziny F. Daukantasa.

 

Dream on a winter night

Amber jewellery by Tamara Beletskaya

December 04, 2015 - April 30, 2016

In the exhibition “Dream on a winter night” the amber jewellery created by Kaliningrad artist Tamara Beletskaya is presented. The artist combines amber with topaz, agate, nephrite, amethyst, malachite and other minerals. T. Beletskaya “constructs“ her jewellery evaluating the sculpture, colour, form of the minerals and amber. Amber combined with metal, paper or textile becomes alive and smartly joined different materials blend in a harmonic entirety. The artist creates unrepeatable rhythmic combinations in which the astonishing vegetable motifs emerge. In the exhibition the visitors will get acquainted with several samples of the author‘s clothes design as well.

T. Beletskaya was born on 24 October, 1959. In 1981, she graduated from the Minsk Technological School and got the qualification of an artist-modeller. In 2006, she graduated from the Moscow Fashion Industry Institute and the International Academy of Business and Management. In 1980, she created her first personal fashion collection. In 1988 the artist established the Fashion Theatre which developed into the Fashion House, in 1996. In 2010, there was a turn in T. Beletskaya‘s creative work and she dedicated herself to the jewellery art. The artist created over one thousand jewellery samples of amber and other semi-precious gems. She successfully collaborates with Kaliningrad Amber Factory since 2011. The jewellery is mass-produced following the author‘s precreated samples.

T. Beletskaya participates in various competitions and festivals in Russia and other countries and she has won a number of first prizes. The works of the artist are often exhibited in Kaliningrad Amber Museum in which several personal exhibitions were organized. She participates in charitable events, leads activities for children with special educational needs.

 

DZIEJE PAŁACU TYSZKIEWICZÓW: OD REZYDENCJI MOŻNOWŁADCÓW DO MUZEUM BURSZTYNU

2015.04.25 - 2016.06.01

Projekt wspierany jest przez Radę Kultury Litwy

 Letnia rezydencja hrabiostwa Feliksa i Antoniny Tyszkiewiczów – pałac w Połądze – to na tle innych nadbałtyckich kurortów unikat pod względem historycznym i kulturowym.  Powstały na przełomie XIX i XX wieku kompleks pałacowo-parkowy jest dziełem słynnych wówczas na całą Europę architektów – Niemca Franza Heinricha Schwechtena i Francuza Édouarda François Andrégo. Kręte parkowe ścieżki prowadzą do pałacu, który idealnie wkomponowuje się w nadmorski krajobraz piaszczystych plaż, wydm i nieopodal wznoszącego się słynnego wzgórza Biruty. Rezydencja, w której od 1963 roku mieści się Muzeum Bursztynu,  to miejsce, które w ciągu ostatnich pięćdziesięciu lat stało się jednym z najchętniej odwiedzanych miejsc nad litewskim morzem i jest dziś wizytówką Litwy na całym świecie.

R. Budrys

 POWSTANIE PAŁACU TYSZKIEWICZÓW W POŁĄDZE

Projekt pałacu stworzył mieszkający w Berlinie niemiecki architekt Franz Heinrich Schwechten (1841-1924) na zamówienie Antoniny i Feliksa Tyszkiewiczów. W 2006 roku w Berlinie w Tajnym Archiwum Pruskiego Dziedzictwa Kulturowego (Geheimes Staatsarchiv Preußischer Kulturbesitz) zostały odnalezione 74 rysunki i szkice pałacu w Połądze autorstwa F. Schwechtena. Park pałacowy w końcu XIX wieku zaaranżował francuski architekt krajobrazu Édouard François André (1840-1911). E. André zaprojektował na świecie ponad 100 parków, w tym 4 na Litwie. Park w Połądze położony jest na 36 hektarach.

 ARYSTOKRATYCZNE WNĘTRZA PAŁACU

Wystrój wnętrz pałacowych był rezultatem stopniowego wdrażania projektu Schwechtena. Został on zaprojektowany w popularnym w XIX wieku stylu rokoko. Rokokowy charakter wnętrzu nadają stiukowe dekoracje, marmur i ozdobne lustra. Wnętrze zdobiły także cenne dzieła sztuki – posągi, obrazy, gobeliny. W pałacu przechowywana była archeologiczna kolekcja bursztynu F. Tyszkiewicza, która w 1900 roku została zaprezentowana na Wielkiej Światowej Wystawie w Paryżu. W budynku zastosowano najnowocześniejsze rozwiązania technologiczne.

 ŚWIADECTWA RELIGIJNOŚCI WŁAŚCICIELI REZYDENCJI

W 1907 r. Tyszkiewiczowie postanowili wybudować kaplicę przy zachodniej fasadzie pałacu, w związku z czym ponownie zwrócili się do architekta F. Schwechtena. Architekt nadał budowli kształt ośmiokąta. Na północnej į południowej ścianie umieścił dość duże, prostokątne okna z trójkątnymi frontonami, a na skośnych ścianach – nieduże okna w kształcie owalnym. U stóp wzgórza Biruty w 1899 roku hrabia Feliks Tyszkiewicz urządził grotę z kopią rzeźby Matki Bożej z Lourdes, a w centralnej części parku na początku XX wieku stanęła monumentalna figura Chrystusa Błogosławiącego.

 PAŁAC TYSZKIEWICZÓW W OKRESIE I WOJNY ŚWIATOWEJ

W 1916 roku Tyszkiewiczowie ponownie zatrudniają Schwechtena – tym razem do przebudowy pałacu. Sami na okres I wojny światowej przenoszą się do dworów braci hrabiny Antoniny Tyszkiewiczowej w okolice Poznania. Tyszkiewiczowie zdecydowali się zlecić nowy projekt, z zamiarem rozszerzenia poddasza i urządzenia tam pokoi gościnnych. Projekt został przygotowany, jednak nigdy nie udało się go zrealizować. Po powrocie do Połągi, Tyszkiewiczowie zastali swoją siedzibę zbombardowaną. Szczególnie ucierpiała kaplica, w którą uderzył pocisk, powodując uszkodzenia ścian i znaczne zniszczenia we wnętrzu.

 PAŁACTYSZKIEWICZÓW W OKRESIE MIĘDZYWOJENNYM

W 1931 roku F. Tyszkiewicz sprzedał drewniany pomost oraz 11 ha parku i lasu. W 1933 roku wzgórze Biruty i 19,7 ha ziemi wokół niego na 36 lat przekazano Towarzystwu Upiększania Litwy. Na skutek reformy rolnej Tyszkiewiczowie stracili część swoich gospodarstw i popadli w kłopoty finansowe. Od 1932 roku trwały negocjacje dotyczące sprzedaży pałacu i parku. W 1937 roku w Połądze w posiadaniu Tyszkiewiczów pozostał kompleks pałacowo-parkowy (pałac, scena, domy zarządcy į szofera, lodownia, stajnie, dwie stodoły, chlew i oranżerie), kurhauz, restauracja „Morska”, budynek szpitalny oraz domki letniskowe „Danusia” i „Zbyszko”. Majątek wyceniono na 1 mln litów.

 PAŁAC HRABIÓW TYSZKIEWICZÓW W OKRESIE II WOJNY ŚWIATOWEJ

Podczas II wojny światowej pałac został mocno zdewastowany. Pełnił rolę siedziby dowództwa wojskowego – najpierw stacjonowali tu Niemcy, potem Sowieci. W czerwcu 1944 roku, po rozpoczęciu przez Armię Czerwoną ofensywy na Białoruś, front zbliżył się do Litwy. 10 października 1944 r. Połągę zajęły wojska rosyjskie. W Połądze stacjonowały m.in. oddziały radzieckiej floty powietrznej, dowodzone przez syna Józefa Stalina – Wasilija.

 DOM PRACY TWÓRCZEJ

W 1956 r. pałac został odrestaurowany według projektu architekta Alfredasa Brusokasa. Przez kilka lat działał tu Dom Pracy Twórczej Związku Artystów Litewskich, w którym artyści mieszkali i pracowali. Oficjalne otwarcie Domu Pracy Twórczej w Połądze odbyło się na początku stycznia 1957 roku. Kierownikiem pierwszej 40-osobowej grupy artystów, którzy zjechali tu z całego Związku Radzieckiego, był słynny litewski malarz Antanas Žmuidzinavičius.

 MUZEUM BURSZTYNU

Muzeum Bursztynu w Połądze zostało założone w pałacu Tyszkiewiczów 3 sierpnia 1963 roku. Inicjatorem muzeum był ówczesny dyrektor Litewskiego Muzeum Sztuki Pranas Gudynas, który też jako pierwszy zaczął gromadzić eksponaty. Autorem pierwszej wystawy był długoletni dyrektor Muzeum Romualdas Budrys, który do dziś kontynuuje zarówno pracę wystawienniczą (dotychczas był kuratorem sześciu wystaw prezentujących połąskie zbiory bursztynu), jak i pracę badawczą. W zbiorach muzeum znajduje się ponad 30 tysięcy eksponatów, wśród nich kolekcja około 15 tysięcy inkluzji – jednego z największych i najbardziej wartościowych pod względem badawczym zbiorów tego typu na świecie. Litewskie Muzeum Sztuki od ponad 50 lat gromadzi i restauruje eksponaty, organizuje wystawy, a także prowadzi badania naukowe. Misją muzeum jest bowiem m.in. propagowanie nauki. Pałac Tyszkiewiczów to także przestrzeń przyjazna sztuce – odbywają się tu wieczory literackie i koncerty muzyki klasycznej.

 

                     

główny