Inkluzje
Bryłka bursztynu z inkluzją jaszczurki

Inkluzja (łac. inclusus – zamknięty, otoczony) to ciało obce w przezroczystym minerale, np. owad w kawałku bursztynu. Inkluzje są charakterystyczne nie tylko dla bursztynu, ale również dla innych żywic kopalnych. Można odnaleźć je np. w kanadyjskim syderycie, syberyjskim retynicie z górnej kredy, retynicie z Alaski, francuskiej żywicy, sycylijskim symetycie oraz austriackiej żywicy z okresu eocenu.

Bursztyn jest bardzo ważny dla nauki, właśnie ze względu na zachowane w nim elementy flory i fauny. Bursztynowe inkluzje – to jakby zdjęcie wykonane przed 50 milionami lat, które pozwala nam poznać zachowania różnych drobnych przedstawicieli świata zwierzęcego i dostarcza informacji na temat rodzajów roślin i ówczesnych warunków klimatycznych. Inkluzje najczęściej występują w przejrzystych, warstwowych bursztynach. Pomimo, że narządy wewnętrzne zachowanych w nich organizmów najczęściej uległy całkowitemu rozkładowi, ich struktura zewnętrzna widoczna jest w najmniejszych szczegółach.

Lepka żywica była prawdziwą pułapką dla owadów, pajęczaków, stonóg. Zachowały się w niej fragmenty mięczaków, kręgowców, a nawet jaszczurek. Najwięcej inkluzji to zatopione w bursztynie stawonogi. Około 80 procent z nich stanowią owady – muchówki (dwuskrzydłe). W Muzeum Bursztynu w Połądze eksponowany jest unikatowy fragment bursztynu z inkluzją jaszczurki (łac. Lacertidae). Na całym świecie znaleziono zaledwie kilka podobnych egzemplarzy. Pomimo, że narządy wewnętrzne zachowanych w nich organizmów najczęściej uległy całkowitemu rozkładowi, ich struktura zewnętrzna widoczna jest w najmniejszych szczegółach. Pozwala to naukowcom na identyfikację żyjących w tym okresie organizmów żywych i śledzenie ich rozwoju.

Bursztynowe inkluzje – to idealny materiał do badania zachowań poszczególnych gatunków i relacji między nimi. Można zaobserwować pająki snujące sieci i łapiące w nie swe ofiary, całe roje much, komarów, termitów, które utknęły w żywicy w momencie swych lotów godowych. Dowiedziono na przykład, że we włosach ssaków przed 50 milionami lat pasożytowały wszy. W bursztynie odnaleziono fragmenty drewna, kory, resztek igieł, fragmenty różnych kwiatostanów, mchów i porostów rosnących na korze drzew. Rośliny stanowią 0,4 procent inkluzji znajdowanych w bursztynie. W dużej liczbie bryłek bursztynu odnajdowane są części kwiatów dębu, co sugeruje m.in., że lasy w tym czasie były mieszane, a sosny wydzielały najwięcej żywicy w okresie kwitnienia dębów. Kolekcja inkluzji Muzeum Bursztynu w Połądze jest jedną z największych na świecie i jedną z najbardziej wartościowych z punktu widzenia nauki. Zgromadzono w niej około15 tysięcy obiektów.

główny